Yıllık izin hakkı nasıl hesaplanır?

İK ekiplerinin en çok vakit kaybettiği konulardan biri izin bakiyesidir. Kural basit görünür ama kıdem hesabı, bölünmüş izinler, bayrama denk gelen günler ve bekleyen talepler üst üste gelince tablo tutmaz. Bu rehber 4857 sayılı İş Kanunu’nun ilgili maddelerini ve uygulamada dikkat edilmesi gerekenleri bir araya getirir.

Kaç gün izin hakkı var?

İş Kanunu md. 53 yıllık ücretli izin süresini kıdeme göre belirler:

Bunlar alt sınırdır; iş sözleşmesi veya toplu sözleşmeyle artırılabilir, azaltılamaz. İki istisna vardır: on sekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek izin yirmi günden az olamaz. Yer altı işlerinde çalışanların izin süreleri dörder gün artırılarak uygulanır.

Hak kazanma: bir yıl nasıl sayılır?

İzne hak kazanmak için işçinin işyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de dahil, en az bir yıl çalışmış olması gerekir (md. 53). Kıdem, aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde geçen süreler toplanarak hesaplanır (md. 54). Bu yüzden grup şirketleri arasında transfer edilen bir çalışanın kıdemi sıfırlanmaz; kayıt sisteminin pozisyon geçmişini şirketler arasında taşıması gerekir.

Hak ediş tarihi her yıl aynı güne denk gelir. Bakiye takibinde en sık yapılan hata, hak edişi takvim yılına göre işlemektir. İşe 15 Mart’ta giren bir çalışan izne 15 Mart’ta hak kazanır, 1 Ocak’ta değil.

Hangi günler izinden sayılmaz?

Md. 56’ya göre izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz. İşyerinde cumartesi iş günü ise cumartesi izinden sayılır. Bu, bakiyeden düşülecek gün sayısının takvime göre hesaplanmasını gerektirir: 14 günlük izin, araya giren hafta tatilleri ve bir bayramla takvimde 18–19 güne yayılabilir.

İzinlerini işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olanlara, istekleri hâlinde gidiş ve dönüş için toplam dört güne kadar ücretsiz yol izni verilir.

İzin bölünebilir mi?

Yıllık izin işveren tarafından bölünemez; ancak tarafların anlaşmasıyla, bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere bölümler hâlinde kullanılabilir (md. 56). 2016 öncesinde geçerli olan “en çok üçe bölünebilir” sınırı kaldırılmıştır. Uygulamada bu, bir izin döneminde en az bir kez 10 gün kesintisiz izin kullanıldığından emin olmayı gerektirir.

Kullanılmayan izin

İzin hakkından vazgeçilemez (md. 53). İş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi hâlinde, kullanılmayan izin sürelerine ait ücret son ücret üzerinden ödenir (md. 59). Bu nedenle birikmiş izin, hem çalışan hem işveren için bir yükümlülüktür ve raporlanabilir olmalıdır.

İzin kaydı tutma yükümlülüğü

İşveren, işyerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izinlerini gösteren izin kayıt belgesi tutmak zorundadır (md. 56). Kayıtta hak ediş tarihi, kullanılan günler, kalan bakiye ve ödenen izin ücreti izlenebilir olmalıdır.

Uygulamada üç tuzak

Bekleyen talepler bakiyede görünmez. Onay bekleyen 5 günlük bir talep bakiyeden düşülmezse, aynı anda açılan ikinci talep onaylanınca çalışan eksiye düşer. Bakiye hesabı planlı ve bekleyen günleri de içermelidir.

Avans izin kaydı tutulmaz. Hak edişten önce verilen izin, bir sonraki dönemden düşülecektir; bunun yazılı olmaması ayrılışta uyuşmazlık yaratır.

Şirketler arası transferde kıdem sıfırlanır. Aynı işveren grubunda geçen süre toplanır; sistem pozisyon geçmişini tüzel şirket değişse de korumalıdır.

Atlas bu hesabı nasıl yapar?

Atlas’ta izin politikaları tür ve kurallarıyla tanımlanır; hak ediş çalışanın işe giriş tarihinden hesaplanır, bakiye planlı ve bekleyen günleri düşerek gösterilir, hafta tatili ve resmi tatiller departmanın takvimine göre izinden sayılmaz. Birikmiş izin raporu ayrılış ücretinin hesabına girdi olur. Ayrıntılar için Zaman ve izin modülüne bakın.

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Toplu iş sözleşmeniz veya iş sözleşmeleriniz daha lehe hükümler içerebilir; tereddüt hâlinde bir iş hukuku uzmanına danışın.